Symposium ‘Zeevaart en wetenschap in verleden, heden en toekomst’, 5 november

Tweede gezamenlijk symposium van de Nederlandse Vereniging voor Zeegeschiedenis en het Maritiem Portal/de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland, vrijdag 5 november 2021
Locatie: Rijksmuseum Boerhaave, Leiden. In verband met de coronamaatregelen is het aantal plaatsen beperkt. Aanmeldingen worden verwerkt in volgorde van binnenkomst (toegang tot het museum wordt verleend na scannen van de corona check app)
Hier kunt u het aanmeldformulier vinden.
Het programma vindt u hier.

Het standaardwerk over koggen van Karel Vlierman is digitaal beschikbaar

Karel Vlierman, Cogs, Small Cogs and Boats: The Thirteenth until Sixteenth Century Dutch and Flemish Archaeological Finds from the Hanseatic Shipbuilding Tradition Seen in a Broader Perspective (950 blz., 70 technische illustraties; Spa Uitgevers april 2021)

From the thirteenth to the fifteenth century an important part of the economy in north western Europe was based on trade in the Hanseatic League. The main means of transport consisted of ships, mainly cogs. The importance of this type of ship was already apparent from medieval documents, miniatures and other sources.

One of the world’s largest collections of medieval shipwrecks emerged after the Second World War during the partial reclamation of the IJsselmeer lake (the former Zuiderzee inlet) in the Netherlands, where three polders were created from 1942 onwards. During these works, hundreds of shipwrecks from the period between 1250 and 1900 were discovered, about twenty of these being cogs.

Maritime archaeologist Karel Vlierman has excavated shipwrecks all his working life. He dedicated himself to the research of these ships, including two cogs found at Doel near Antwerp and the recently uncovered cog from the river IJssel near Kampen. His research of more than twenty years has resulted in a monograph of over 950 richly illustrated pages, together with some 70 large technical drawings of all the investigated cogs and their reconstructions. The monograph  and the folder with the 70 technical drawings – in A1 and A2 format – together come in a fine slipcase.

This voluminous and impressive book will set the standard for publications on maritime archaeology for decades to come, as it is the landmark handbook for the way in which shipwrecks should be documented, described and reconstructed. 

Opgraving van de IJsselkogge bij Kampen

In april 2021 is het langverwachte standaardwerk Cogs, Small Cogs, and Boats verschenen, geschreven door maritiem archeoloog Karel Vlierman. Vlierman heeft zijn hele leven scheepswrakken opgegraven. Hij onderzocht decennialang vele koggen, inclusief twee koggen die gevonden werden in Doel bij Antwerpen en de recent boven water gehaalde kogge uit de IJssel bij Kampen. Dit ruim twintig jaar durende onderzoek heeft geresulteerd in een Engelstalig manuscript van ruim 950 rijk geïllustreerde pagina’s en ca. 70 A1 en A2 bijlagen met de technische tekeningen en reconstructies van al deze onderzochte koggen. Het boekwerk over de koggen gaat over het hele spectrum van koggenschepen, van zeevarend tot alleen voor de binnenvaart. Een mogelijke heerkogge, voor militaire doeleinden, komt ook aan bod.

Karel Vlierman gaat uitvoerig in op de scheepsbouwtraditie in de Hanzeperiode en in welk opzicht de koggen verschilden van bijvoorbeeld de nef van de Zuidelijke Noordzee die tot de Noordse of Scandinavische traditie behoort. Hij analyseert aan de hand van de opgravingsvondsten in Kampen, hoe daar zeer waarschijnlijk van het begin van de 13de tot het midden van de 14de eeuw een scheepswerf heeft gelegen. Hier is onder andere het grootste stuk wollen zeil ooit opgegraven. Er zijn ook honderden ijzeren sintels gevonden, waarvan een deel ongebruikt is, wat wijst op een smidse die zich specifiek bezighield met het smeden van verbindingsmiddelen voor schepen. De schepen konden vanuit het water het land opgetrokken worden en na reparatie via de IJssel de Zuiderzee opvaren. Er zijn tot nog toe in Nederland niet eerder aanwijzingen voor een scheepswerf gevonden waar koggen konden worden gebouwd.

Voordat de IJsselkogge bij Kampen gevonden werd, was de zogenaamde Nijkerk II de meest compleet bewaard gebleven kogge. De studie van deze kogge vormde het uitgangspunt, tezamen met de ervaring die opgedaan werd met de bouw van een replica hiervan, de Kamper kogge. Allengs bleek duidelijk dat er sprake was van een koggenbouwtraditie en door al deze wrakken te bestuderen en te tekenen, konden van veel wrakken op basis van de reeds verkregen informatie uit andere wrakken, reconstructietekeningen gemaakt worden.

Dit imposante boekwerk zet de toon voor scheepsarcheologisch onderzoek voor de komende decennia. Het is daarmee hét handboek voor de manier waarop scheepswrakken gedocumenteerd, beschreven en gereconstrueerd moeten worden. Door de wijze waarop de technische tekeningen tot stand zijn gekomen met oog voor detail is het mogelijk om virtuele 3D modellen te maken. De gevectoriseerde tekeningen zijn van hoge kwaliteit en ook digitaal beschikbaar.

Cogs, small cogs and boats_I.pdf (270.4 MB)
Cogs, small cogs and boats_II.pdf (259.2 MB)
NB De afbeeldingen horen bij een bepaald hoofdstuk, maar een deel van de hoofdstukken heeft geen tekeningen en daarom verspringen de nummers.
Plate 1_Visual Glossary.pdf (2.2 MB)
Plate 6_The Nijkerk-II cog.pdf (31.9 MB)
Plate 8_The Nijkerk-I cog.pdf (16.1 MB)
Plate 9_The Ens cog.pdf (50.5 MB)
Plate 10_The Rutten cog.pdf (34.8 MB)
Plate 11_The Dronten-I cog.pdf (10.3 MB)
Plate 12_The Marknesse cog.pdf (5.2 MB)
Plate 14_The Spakenburg-I cog.pdf (7.8 MB)
Plate 15_The Spakenburg-II cog.pdf (5.9 MB)
Plate 16_The Almere-I cog.pdf (15.5 MB)
Plate 17_The Dronten II cog.pdf (5.9 MB)
Plate 18_The Swifterbant cog.pdf (1.2 MB)
Plate 19_The Almere-II cog.pdf (2.4 MB)
Plate 20_The Doel-I cog.pdf (968.0 KB)
Plate 21_The Doel-II cog.pdf (1.9 MB)
Plate 23_The Kampen (IJssel) cog.pdf (28.1 MB)
Plate 25_The Medemblik-Zeebad cog.pdf (2.1 MB)
Plate 26_Boats.pdf (19.6 MB)

Schepenweekeind rond de Ventjager, 25-26 september in Batavialand

De Ventjager is een bijzonder visserschip dat in de polderschuur van het museum opgesteld staat. Bezoekers leren over wat een ventjager nu allemaal precies deed en hoe het leven aan boord van zo’n schip was. Kinderen leren spelenderwijs door middel van spellen op de active floor en een handelsspel om een schipper op de Ventjager te zijn. Voor de bezoekers die wat dieper op de materie in willen gaan wordt er een lezing en rondleiding rondom de Ventjager verzorgt. Meer informatie

Amsterdam krijgt Suriname museum

Hugo Olijfveldhuis aan de Zeeburgerdijk, Amsterdam

Amsterdam krijgt een Suriname Museum. Een permanente tentoonstelling over de Surinaamse  geschiedenis en cultuur, en over de ingewikkelde relatie tussen Suriname en Nederland. “Vanaf het moment dat de eerste Nederlander voet op Surinaamse bodem zette, tot het moment dat de eerste Surinamer in Nederland aankwam,” zegt een van de Initiatiefnemers, Vincent Soekra. Soekra en Gerards zijn organisatoren van festivals als Kwaku, Keti Koti en Reggae Lake, en werken allebei voor de Vereniging Ons Suriname. De vereniging bezit een ruim pand aan de Zeeburgerdijk in Oost. En ín dat pand worden de komende jaren meerdere verdiepingen vrijgemaakt voor het Suriname Museum. Volgens Soekra moet het museum  in 2023 de deuren openen.

Maritieme markt in Katwijk aan zee, 18 september

Adriana, sleepboot, 1911

De Oranje Vereniging Katwijk aan Zee in samenwerking met de Vereniging de Motor Sleepboot (VDMS) organiseert op zaterdag 18 september 2021 een maritiem evenement en markt. In en om de oude vissershaven komen een groot aantal sleepboten, opduwers en luxe motors tezamen. De VDMS heeft als doelstelling het behouden van varend erfgoed en het organiseren van evenementen. Het bekendste evenement zijn de jaarlijkse Nationale Sleepbootdagen waar er gedurende 3 dagen zo’n 200 sleepboten en opduwers samenkomen.

Verschenen: De bijzondere zeiljachten van Evert de Boer

Dit boek van Jan Jaap de Boer behandelt een onderdeel van de recente geschiedenis (ca 1940-1990) van het ontwerpen van zeiljachten in Nederland. Wat het boek extra interessant maakt, is dat het niet alleen een opsomming is van de verschillende ontwerpen van zeiljachten en motorjachten maar ook de eigen verantwoordingen van de ontwerper geeft van zijn belangrijkste keuzen en oplossingen. Daardoor gaat het boek zo verder dan de gebruikelijke chronologie van ontwerpen. Het boek is in eigen beheer uitgegeven.

Worden wat je wil

Collectie HVA

Wat wil je later worden?’ Die vraag werd je nauwelijks gesteld vroeger. Het was vaak al duidelijk: je werd wat je vader ook was, of je moeder. Je werd visser, wasvrouw, bierdrager, scheepstimmerman, mosselraapster of verkoopster. In het Zeeuws maritiem muZEEum liggen veel voorwerpen die te maken hebben met beroepen vroeger en nu. Vanwege de Maand van de Geschiedenis (thema: Aan het werk) en de Kinderboekenweek (thema: Worden wat je wil) én de Museumkidsweek kun je in oktober elke zondag een gratis familierondleiding volgen. Tijdens deze familie-rondleiding loop je met een gids langs voorwerpen die alles te maken hebben met beroepen uit de maritieme geschiedenis in Zeeland. Het leuke is: je mag een groot deel van de objecten ook vasthouden! Zo krijg je een goed beeld van het werk op zee en aan de wal. Meer informatie of mailen naar communicatie@muzeeum.nl