Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland

Doel is het produceren van een nieuw overzichtswerk, waarin de laatste stand van zaken met betrekking tot onze kennis van de Nederlandse maritieme geschiedenis wordt vastgelegd. Het gaat om een zeer groot, uniek project, dat voor de maritiem-historische wereld van fundamenteel belang is. De NMGN wordt in 2018-2019 digitaal in het ‘hart’ van het Maritiem Portal gepositioneerd.

De NMGN omvat vier delen. In elk deel wordt een duidelijk afgebakende periode uit de Nederlandse maritieme geschiedenis behandeld. Uitgangspunt is de ontwikkeling van de Nederlandse scheepvaart in en buiten Europa. De internationale context ‒ de positie/ontwikkeling van de Nederlandse scheepvaart in de wereld ‒ is eveneens van belang en zal waar nodig worden behandeld, maar de NMGN is geen comparatieve studie. Een ander belangrijk uitgangspunt is de ontwikkeling van goederenstromen via het water door de eeuwen heen, die in veel opzichten bepalend is geweest voor de ontwikkeling van scheepstypen, navigatiemiddelen en handelsnetwerken. Dat geldt niet alleen voor de binnenvaart en de koopvaardij binnen en buiten Europa, maar ook voor de visserij (regionale en internationale vishandel) en de marine als beveiliger van handelsroutes. Al die scheepvaartsectoren komen in de NMGN aan bod evenals de offshore in deel vier.

Als startpunt is gekozen voor de twaalfde eeuw. In die eeuw ontwikkelde zich de Hanze als samenwerkingsverband van kooplieden en steden, sloten de rivier- en zeehandel/vaart op elkaar aan en werden de contouren van de latere Nederlanden zichtbaar. Tot aan het ontstaan van de Republiek eind zestiende eeuw zal de scheepvaart van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden geïntegreerd worden behandeld. Vanaf het eind van de zestiende eeuw wordt gefocust op de ontwikkeling van de scheepvaart van de Republiek en later het koninkrijk. Nederland staat dus centraal in de NMGN.

Deel 1: Opkomst van de rivier- en zeehandel (12de t/m 16de eeuw)
Deel 2: De vaart in en buiten Europa (17de t/m 18de eeuw)
Deel 3: Tijd van de grote zeilvaart (1780 tot circa 1870)
Deel 4: Mechanisering en schaalvergroting (circa 1870 tot begin 21ste eeuw)

Elk deel begint met een inleidend hoofdstuk, waarin de ontwikkelingen van de verschillende scheepvaartsectoren in samenhang en op hoofdlijnen in het betreffende tijdperk worden geschetst. Vervolgens worden in elk deel de ontwikkelingen van de volgende vier scheepvaartsectoren vanuit heldere vraagstellingen uitgebreid behandeld:

a Koopvaardij, te splitsen in de vaart binnen en buiten Europa.
b Marine, in de delen 1 en 2 in combinatie met kaapvaart.
c Visserij (inclusief walvisvaart), te splitsen in zeevisserij en visserij op binnenwateren.
d Binnenvaart met een duidelijk aansluiting op de zeevaart.

Ten slotte bevat elk deel een maritiem-cultuurhistorisch katern waarin enkele onderwerpen worden behandeld die kenmerkend zijn voor de betreffende periode.

Hoofdredactie:
Tekst                : Henk den Heijer
Beeld                : Peter Sigmond
Organisatie   : Els van Eijck van Heslinga

Redactie afzonderlijke delen (horizontaal):
Deel I               : Christiaan van Bochove
Deel II              : Els Jacobs
Deel III            : Anita van Dissel
Deel IV            : Wouter Heijveld en Anita van Dissel

Redactie scheepvaartsectoren (verticaal):
Cultuurhistorische katernen: Peter Sigmond
Koopvaardij   : Els Jacobs (buiten Europa) en Henk den Heijer (binnen Europa)
Marine             : Anita van Dissel
Visserij : Christiaan van Bochove
Binnenvaart      : Henk Dessens
Offshore           : Wouter Heijveld

Redactionele ondersteuning : Marja de Keuning (Huygens ING)